Danfoss AB-QM Nedir, Nasıl Seçilir? AB-QM ile ASV Farkı
Kısa cevap: Danfoss AB-QM, bir fark basınç kontrolörü ile bir kontrol vanasını tek gövdede birleştiren basınçtan bağımsız kontrol vanasıdır (PICV): ayarlanan debiyi, tesisattaki basınç dalgalansa da sabit tutar ve motorla birlikte oransal kontrol yapar. Seçim boru çapına göre değil tasarım debisine göre yapılır; debiyi karşılayan AB-QM boyutu seçilir ve ön ayar, tasarım debisinin vananın anma debisine (Qnom) bölünmesiyle yüzde olarak bulunur.
Bu rehberde AB-QM'nin çalışma prensibini, Danfoss veri sayfasındaki debi aralıklarını, ön ayar hesabını, motor (aktüatör) seçeneklerini ve hangi durumda AB-QM yerine ASV fark basınç kontrol vanasının daha doğru olduğunu anlatıyoruz. Teknik değerler Danfoss'un AB-QM ve ASV-PV veri sayfalarından alınmıştır.
AB-QM nasıl çalışır?
Vana iki bölümden oluşur. Fark basınç kontrolörü, kontrol vanası üzerindeki basınç farkını bir membran ve yay dengesiyle sabit tutar; tesisattaki basınç değiştiğinde ya da vana kısıldığında kontrolör yeni bir konuma geçer ve farkı yeniden sabitler. Kontrol vanası doğrusal (lineer) karakteristiklidir ve strok sınırlamasıyla en yüksek debiyi belirler. Sonuç olarak vana her ayarda tam otoriteyle çalışır ve debi, basınç değişimlerinden etkilenmez.
Danfoss'a göre motorlu AB-QM'nin tipik kullanım yerleri fan coil, klima santrali, chiller, indüksiyon üniteleri, radyant paneller ve eşanjörlerdir. Motorsuz kullanıldığında vana bir debi sınırlayıcı olarak çalışır; örneğin tek borulu sistemlerde.
AB-QM 4.0 debi aralıkları (DN15–DN32)
Aşağıdaki değerler Danfoss AB-QM veri sayfasının 2026.01 baskısındandır. Qnom, %100 ayardaki anma debisidir; Δpmin, vananın en az %90 debiye ulaşması için gereken en düşük fark basınçtır.
| Boyut | Qnom (l/h) | Ayar aralığı | Δpmin (kPa) | Dış diş / iç diş | Sitedeki örnek |
|---|---|---|---|---|---|
| DN15 LF | 200 | %10–100 | 16 | G¾A / Rp½ | — |
| DN15 | 700* | %10–100 | 16 | G¾A / Rp½ | 003Z8201 |
| DN15 HF | 1.200 | %10–100 | 25 | G¾A / Rp½ | — |
| DN20 | 1.100 | %10–100 | 16 | G1A / Rp¾ | 003Z8203 |
| DN20 HF | 1.900 | %10–100 | 25 | G1A / Rp¾ | — |
| DN25 | 2.200 | %10–100 | 20 | G1¼A / Rp1 | — |
| DN25 HF | 3.800 | %10–100 | 30 | G1¼A / Rp1 | — |
| DN32 | 3.600 | %10–100 | 20 | G1½A / Rp1¼ | — |
| DN32 HF | 5.000 | %10–100 | 30 | G1½A / Rp1¼ | — |
* Standart DN15 için güncel veri sayfası 700 l/h verir; eski baskılarda 650 l/h yazar ve bazı ürün başlıklarında bu değer geçer. Siparişte kodu (ör. 003Z8201) esas alın. AB-QM 4.0 dişli vanalar PN25, en yüksek fark basınç 600 kPa, akışkan sıcaklığı +2…+95 °C'dir. Daha büyük debiler için dişli DN40 (7.500 l/h) ve DN50 (12.500 l/h) ile DN50–DN250 flanşlı AB-QM (12.500 l/h'den 500.000 l/h'ye, PN16) vardır.
AB-QM nasıl seçilir? Adım adım
- 1. Tasarım debisini bulun. Terminal ünitenin kapasitesinden: debi (m³/h) ≈ kapasite (kW) ÷ (1,163 × ΔT). Örnek: 5 kW soğutma kapasiteli bir fan coil, 5 K sıcaklık farkıyla yaklaşık 0,86 m³/h, yani 860 l/h ister.
- 2. Debiyi karşılayan boyutu seçin. 860 l/h için DN15 HF (1.200 l/h) ve DN20 (1.100 l/h) uygundur. Aynı debide HF sürüm daha yüksek Δpmin ister (25 kPa'ya karşı 16 kPa); pompa basıncı sınırlıysa düşük Δpmin'li boyut avantajlıdır.
- 3. En uzaktaki ünitede yeterli fark basınç olduğundan emin olun. Pompa, en uzak vanada en az Δpmin ile boru ve ünite kayıplarının toplamını sağlamalıdır; vana üzerinde 600 kPa aşılmamalıdır.
- 4. Ön ayarı hesaplayın. Ön ayar = tasarım debisi ÷ Qnom. Danfoss'un örneğinde DN15 HF'de 720 l/h için 720 ÷ 1.200 = %60 bulunur. Yukarıdaki örnekte DN20 için 860 ÷ 1.100 ≈ %78'dir.
- 5. Debiyi doğrulayın. Test tapalarından ölçülen değer, DN15–32'de %20–100 ayar aralığında ±%10 içinde kalır; Danfoss bu sınır içindeki sonuçlar için ayarın değiştirilmemesini önerir.
Ön ayar nasıl yapılır?
Fabrika ayarı %100'dür. Mavi koruma kapağı ya da takılı motor çıkarılır, ayar göstergesi istenen değere çevrilir: saat yönü debiyi azaltır, tersi artırır. DN15–32'de skala 0–10 arasıdır (10 = %100) ve özel alet gerekmez. Danfoss, Qnom'un %3'ünün altında oransal kontrol önermez.
Motor (aktüatör) seçimi
DN15–32 AB-QM'lerde motor bağlantısı M30×1,5'tir. Seçimi kontrol sinyali ve bina otomasyonu ihtiyacı belirler. Sitedeki seçenekler vana motorları ve aktüatörler kategorisindedir.
| Motor | Kontrol | Uygun AB-QM | Ne zaman? |
|---|---|---|---|
| TWA-Q | Termal, aç-kapa; 24 V ya da 230 V; NA/NK | DN15–32 | Hız ve hassasiyetin öncelikli olmadığı aç-kapa uygulamalar |
| AME 110 NL / NLX | Oransal 0(2)–10 V, 0(4)–20 mA; NLX geri bildirimli | DN15–32 | Hassas oda sıcaklığı kontrolü; strok kalibrasyonu |
| AMV 110 NL | 3 nokta, 24 V AC | DN15–32 | 3 noktalı kontrol çıkışı olan kontrolörler |
| NovoCon S | Analog ve BACnet MS/TP, Modbus RTU | DN15–32 | Bina otomasyonuna sayısal bağlantı, uzaktan ayar ve izleme |
| NovoCon M / AME 435 QM | Sayısal / oransal | DN40–100 | Klima santrali ve dağıtım istasyonları |
| NovoCon L / AME 55 QM | Sayısal / oransal | DN125–250 | Büyük debili ana devreler |
AB-QM mi, ASV mi?
İki çözüm de otomatik balans yapar ama farklı noktayı kontrol eder. ASV-PV bir fark basınç kontrolörüdür: dönüş borusuna takılır, gidiş borusundaki haberci (partner) vanaya (ASV-BD, ASV-M ya da ASV-I) impuls borusuyla bağlanır ve bir kolonun, yatay devrenin ya da yerden ısıtma kollektörünün fark basıncını sabit tutar. Danfoss veri sayfasına göre ASV-PV'nin ayar aralığı 5–25 kPa ya da 20–60 kPa'dır, fabrika ayarı 10 veya 30 kPa'dır. Radyatör debileri ise ön ayarlı termostatik vanalarla (ör. Danfoss RA-N) sınırlanır.
| Ölçüt | AB-QM (PICV) | ASV-PV + haberci vana |
|---|---|---|
| Kontrol ettiği | Tek bir ünitenin debisi | Kolon ya da devrenin fark basıncı |
| Montaj yeri | Her terminal ünitede; gidiş ya da dönüş | Kolon başına bir set; kontrolör dönüşte, haberci gidişte |
| Sıcaklık kontrolü | Motorla oransal ya da aç-kapa | Yapmaz; radyatörde termostatik vana yapar |
| Tipik kullanım | Fan coil, klima santrali, soğuk tavan, eşanjör; motorsuz debi sınırlama | İki borulu radyatörlü konut, yatay daire devreleri, yerden ısıtma kollektörleri |
| Ayar | Debi yüzdesi (Qnom'a göre) | Fark basınç: 5–25 ya da 20–60 kPa |
| Sitedeki örnek | AB-QM 4.0 DN15–DN32, flanşlı DN65+ | ASV-PV 20–60 kPa, ASV-BD DN50 |
Kısaca: termostatik vanalı çok sayıda küçük radyatörü besleyen kolonlarda ASV; motorla kontrol edilen daha az sayıda büyük ünitede AB-QM daha doğru seçimdir. İki aile ve diğer seçenekler dinamik balans vanaları kategorisindedir.
Montaj ve devreye alma notları
- DN15–32 AB-QM gidiş ya da dönüş borusuna takılabilir; vananın servis için kapatma işlevi vardır.
- Motor üstte olacak şekilde takılan DN15–32 vanalarda kontrol tarafında hava kalabilir; nadiren düşük açıklıkta vuruntu sesi görülürse Danfoss'un tarif ettiği hava alma adımları uygulanır.
- Su kalitesi VDI 2035 ya da BSRIA BG29/BG50 gerekliliklerine uygun olmalıdır.
- Güncel fiyat ürün kartında yer alır: KDV dahil fiyat önde, KDV hariç fiyat altında gösterilir. Proje listeleri için Danfoss ürünlerinde teknik destek alabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
AB-QM gidiş hattına mı, dönüş hattına mı takılır?
İkisine de takılabilir. Danfoss veri sayfası, DN15–32 ve DN125–250 vanaların servis kapatma işlevi için gidiş ya da dönüş borusuna monte edilebileceğini belirtir.
AB-QM motorsuz kullanılabilir mi?
Evet. Motorsuz AB-QM, ayarlanan debiyi aşmayan bir debi sınırlayıcı olarak çalışır; tek borulu sistemler tipik örnektir. DN40–100'de motorsuz kullanım için ayrı bir el kolu aksesuarı gerekir.
Ön ayar için özel alet gerekir mi?
Hayır. Kapak ya da motor çıkarılır ve gösterge istenen yüzdeye çevrilir. Ön ayar = tasarım debisi ÷ Qnom; fabrika ayarı %100'dür.
DN15 AB-QM'nin debisi 650 l/h mi, 700 l/h mi?
Danfoss veri sayfasının 2026.01 baskısı standart DN15 için 700 l/h, önceki baskılar 650 l/h verir. Ön ayarı hesaplarken vananın üzerindeki ve güncel veri sayfasındaki Qnom değerini kullanın.
Hangi motor bina otomasyonuna doğrudan bağlanır?
NovoCon serisi; BACnet MS/TP ve Modbus RTU üzerinden haberleşir. AME 110 NL gibi oransal motorlar ise analog 0–10 V ya da 4–20 mA sinyalle çalışır.
Hazırlayan: Novus Mühendislik ve Enerji Sistemleri teknik ekibi · Güncelleme: Kasım 2026